‘De Speck’ was zijn alias voor vermogen, maar de schulden liepen wel op

Een man van welstand. Zo zou je Herman Janszoon de Cruijff in de 16e eeuw kunnen noemen. De familie De Cruijff was van generatie op generatie betrokken bij veel gebeurtenissen in het Utrechtse dorpje Overlangbroek. Als boer, koster, schepen, diaken of schoolmeester, keer op keer worden de ‘Cruijffen’ genoemd in bewaard gebleven aktes en documenten uit die tijd. Herman Janszoon was één van hen. Geboren in 1523 als zoon van Jan Willemszoon die Cruve moet hij zeer waarschijnlijk tot 1576 hebben gewoond in Darthuizen, waarna hij voor de tweede keer trouwde met een voor die tijd welgestelde weduwe uit Overlangbroek en naar haar Hofstede in de Tienhoven, Overlangbroek verhuisde.

Wie niet goed weet waar Overlangbroek of Darthuizen ligt, op dit kaartje is dat duidelijk te zien. Tussen Wijk bij Duurstede en Leersum, niet ver van de Utrechtse Heuvelrug en dicht bij de Nederrijn.


Volgens diverse bronnen kreeg Herman negen zonen. Acht geboren tussen 1550 en 1560, vermoedelijk allen in Darthuizen. Eén zoon, Joost, zou in 1582 zijn geboren. Maar dit jaartal zal vermoedelijk niet kloppen. Eerder kan aan 1562 worden gedacht. Immers, in 1576 huwde hij voor de tweede keer, zo valt uit de diverse aktes en notities op te maken.
Herman Janszoon De Cruijff was zowel schepen in Darthuizen als in Overlangbroek. Hij had als bijnaam ‘Speck’. Mogelijk dat die bijnaam op een zekere mate van welstand duidt.

Darthuizen. Tekening van Louis Philip Serrurier uit ca.1730, naar een onbekend voorbeeld uit 1639. Utrechts archief.

Aan die welstand werd flink getornd in de periode tussen 1573 en 1579. De troepen van koning Philips II sloegen een gat in de bezittingen van de boeren en legden ‘leningen’ op van 482 en 641 gulden. Dat lijkt weinig, maar in die tijd moest het een godsvermogen zijn geweest. Overlangbroek mocht ook nog eens het verblijf van Duitse troepen bekostigen.
Herman’s oom Wouter de Cruijff verklaarde in 1579 dat de bezittingen van de boeren keer op keer door Spaanse soldaten en de Geuzen werden geplunderd; paarden, koeien, varkens, alles wat voor de strijders van nut was namen ze mee.
Hoeveel schade Herman en zijn gezin leden, kan niet worden ingeschat. Wel liepen de pachtschulden op en die moesten wel worden terugbetaald aan de Dom te Utrecht. Zo verordent rond 1604 de Schout dat het koren van De Cruijff in beslag moet worden genomen als zijnde de jaarlijkse pacht aan de Dom.

(Bron: Overlangbroek op de kaart gezet/C.van Schaik).

 

 

 

Gezinsblad van Herman Janszn De Cruijff

Herman Janszn De Cruijff, geb. Overlangbroek 1523, † 1604, zn. van Jan Willemszn Die Cruve en Dirkje Hermans Van Zijl, tr. Agniet, geb. 1, † 1.

Uit dit huwelijk:
1. Jan Hermansz De Cruijff, geb. Darthuizen 1550.
2. Cornelis Hermansz De Cruijff, geb. Darthuizen 1551.
3. Cornelis Hermansz De Cruijff, geb. Darthuizen 1551.
4. Gerrit Hermansz De Cruijff, geb. Darthuizen 1553.
5. Willem Hermansz De Cruijff, geb. Darthuizen 1555, † Darthuizen 9 nov. 1623, tr. 1590 Jannigje Aelberts Van Noort, geb. 1.
6. Roelof Hermans De Cruijff, geb. Darthuizen 1555.
7. Aelbert Hermans De Cruijff, geb. Darthuizen 1557.
8. Gijsbert Hermansz De Cruijff, geb. Darthuizen 1560.
9. Joost Hermansz De Cruijff, geb. Darthuizen 1562 (?)

 

Herman Janszoon de Cruijff, een man van welstand

Geef een reactie

%d bloggers liken dit: